فصل بيست‌وهفتم قضاوقدر و مسئلهء كيفر وهم و تنبيه و لعلّك تقول أيضا : فإن كان القدر « 1 » فلم العقاب ؟ « 2 » فتأمّل جوابه أنّ « 3 » العقاب للنّفس على خطيئتها - كما ستعلم - هو كالمرض للبدن على نهمه ، فهو لازم من لوازم ما ساق إليه الأحوال الماضية الّتى لم يكن من وقوعها بدّ « 4 » و لا من وقوع ما يتبعها . و أمّا الّذى يكون على جهة أخرى من مبدإ له من خارج ، فحديث « 5 » آخر . ثمّ إذا سلّم معاقب من خارج ؛ فإنّ ذلك أيضا يكون حسنا « 6 » ؛ لأنّه قد كان يجب أن يكون التّخويف موجودا فى الأسباب الّتى تثبت ، فتنفع فى الأكثر ، و التّصديق تأكيد للتّخويف .

--> ( 1 ) . « كان » تامّه است . ( 2 ) . « العقاب » مبتداى مؤخّر و « لم » خبر مقدّم است . ( 3 ) . « أنّ » با اسم و خبر خود ، بدل از « جوابه » است . ( 4 ) . « بدّ » اسم براى « لم يكن » است . ( 5 ) . « فحديث » جواب « أمّا » است . ( 6 ) . جملهء « فإنّ ذلك . . . » جواب براى « إذا » است . واژهء « حسن » در اين‌جا به معناى خير است .